آموزش سبز؛ موتور محرکه صنعت انرژی پاک در اصفهان
در آستانه تحولی بزرگ در صنعت کشور، نقش آموزشهای مهارتی بهعنوان بستری برای توانمندسازی نیروی انسانی و تسهیل گذار به سمت انرژیهای پاک، اهمیتی راهبردی یافته است. استان اصفهان با تراکم بالای صنایع انرژیبر، نیازمند چرخشی عملی و سریع در این مسیر است. به همین بهانه، با دکتر فریده روشن، مدیرکل آموزش فنی و حرفهای استان اصفهان، به گفتوگو نشستیم تا از برنامهها، چالشها و چشمانداز این نهاد در تبدیل اصفهان به الگویی برای صنعت سبز آگاه شویم.
مدیرکل آموزش فنی و حرفهای استان اصفهان در ابتدا به نقش کلیدی آموزشهای مهارتی در گذار صنعت به سمت انرژیهای پاک اشاره کرد و گفت: نقش آموزشهای مهارتی در این گذار بسیار کلیدی و راهبردی است، زیرا این گذار صرفاً یک تغییر فناورانه نیست، بلکه تحولی عمیق در نیروی انسانی، ساختارهای تولید و شیوههای بهرهبرداری از انرژی به شمار میآید. این آموزشها از طریق تربیت نیروی انسانی متخصص و آماده بازار کار، تسهیل انتقال فناوری و بومیسازیدانش، افزایش بهرهوری و کاهش هزینهها در صنعت، ایجاد فرصتهای شغلی پایدار و سبز، حمایت از عدالت اجتماعی و گذار عادلانه، و تقویت فرهنگ مصرف و تولید پایدار در صنعت، بهعنوان یکی از ارکان اصلی این تحول عمل میکنند.
نقش آموزش در شتاببخشی به تحول صنایع
روشن، در توضیح نقش راهبردی آموزش فنی و حرفهای در شتاببخشی به تحول صنایع اصفهان بیانداشت: باتوجه به تمرکز بالای صنایع انرژیبر مانند فولاد، سیمان، نساجی و صنایع فلزی در استان، نقش ما ابعاد ویژهای پیدا میکند. مهمترین محورهای این نقش عبارتاند از: بازآموزی نیروی کار صنایع سنتی و انرژیبر، تربیت تکنسینهای تخصصی متناسب با نیاز بومی استان، پیوند مؤثر آموزش با صنعت و پروژههای واقعی، حمایت ازنوآوری و مهارتهای نوظهور، توانمندسازی بنگاههای کوچک و متوسط و در نهایت ایجاد زیست بوم مهارتی برای توسعه پایدار استان. آموزش فنی و حرفهای با ایفای نقش پیشران مهارتی، میتواند سرعت، عمق و پایداری این گذار را افزایش دهد.
وی در پاسخ به این پرسش که برای استقرار نیروگاههای خورشیدی و بهینهسازی مصرف انرژی در صنایع اصفهان، چه مهارتهای تخصصی جدیدی موردنیاز است؟ بیان کرد: این نیاز فراتر از مهارتهای سنتی برق و مکانیک است و شامل چند محور کلیدی میشود: مهارتهای تخصصی نیروگاههای خورشیدی (از طراحی تا نگهداری)، مهارتهای بهینهسازی مصرف انرژی در صنعت (شامل ممیزی انرژی، بهینهسازی فرایندها و کنترل هوشمند)، مهارتهای دیجیتال و فناورانه نوظهور، مهارتهای ایمنی و استاندارد، مهارتهای اقتصادی و مدیریتی، و همچنین مهارتهای نرم کلیدی مانند کار تیمی و حل مسئله.
مدیرکل آموزش فنی و حرفهای استان اصفهان در خصوص فرایند نیازسنجی انجامشده در حوزه انرژیهای تجدیدپذیر تصریح کرد: در راستای شتاببخشی به این موضوع، اداره کل استان اصفهان در قالب کنسرسیوم مهارت،فرایند نیازسنجی آموزشی را تدوین و در حال اجرا دارد. این فرایند مبتنی بر تعامل با نهادهای بخش غیردولتی مانند اتاق بازرگانی، اصناف و تعاون و دستگاههای دولتی از جمله اداره کل صنعت، معدن و تجارت و جهاد کشاورزی است. چارچوب آن مبتنی بر دریافت مستقیم نظرات صنایع، تحلیل مصرف انرژی، بررسی برنامههای توسعهای و شناسایی شکاف مهارتی نیروی انسانی موجودطراحی شده است.
آموزشهای مرتبط با انرژیهای پاک
روشن، درباره دورههای آموزشی موجود مرتبط با صنعت انرژیهای پاک در استان گفت: در مراکز وابسته به اداره کل و آموزشگاههای آزاد تحت نظارت، دورههای متنوعی درسال ۱۴۰۴ برگزار شده و میشود. از جمله: طراحی ونصب سیستمهای انرژی خورشیدی، نصب و راهاندازی نیروگاههای خورشیدی صنعتی، مبانی برق و الکترونیک کاربردی، دورههای تخصصی تأسیسات و بهینهسازی مصرف انرژی، برق صنعتی و سیستمهای هوشمندمدیریت انرژی همچنین دورهای با موضوع سیستمهای گازهای مبرد سازگار با محیطزیست برای شاغلین در آذر ماه اجرا شد.
وی میزان استقبال از این دورههای مهارتی را خوب ارزیابی کرد و اظهار داشت: استقبال از دورههای مهارتی به طورکلی رو به رشد است، اما برای دورههای تخصصی انرژیهای پاک هنوز به ثبات و گستردگی مطلوب نرسیدهایم. این موضوع نیازمندتقویت فرهنگ مهارتآموزی، ایجاد ارتباطات قویترباصنعت و فرهنگسازی بیشتر است. متأسفانه در برخی موارد، صنایع تمایل کافی برای پذیرش کارآموز و اشتغال فارغالتحصیلان ندارند که نشاندهنده نرسیدن تقاضای مهارتآموزی به حد ایده ال است.
مدیرکل آموزش فنی و حرفهای استان درباره همکاریها و تفاهمنامههای فراسازمانی درحوزه انرژیهای نو بیان کرد: در سطح ملی، همکاریهای ساختاریافتهای باسازمان توسعه صنعتی ملل متحد و سازمان حفاظت محیطزیست در قالب پروژههای مشترک برای آموزشهای مرتبط با حفاظت از لایه اوزون وجود داشته که آثار آن به استان ما نیز تسری یافته است، داریم. محور این همکاریها، آموزش تکنسینهای تبرید و تهویهمطبوع برای کار با مبردهای سازگار با محیطزیست، ارتقای استانداردهای شغلی و تربیت مربی است.
وی در بخش دیگری از سخنان خود، به برنامههای مهارتآموزی پیشرو در بخش انرژیهای پاک اشاره نمود و گفت: در راستای سیاست های کلان وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و سازمان مرکزی، برنامههای مشخصی برای توسعه آموزشهای مهارتی سبز داریم. ازجمله ایجاد و تجهیز کارگاههای آموزشی تخصصی در شهرستانهای کاشان، گلپایگان، خمینیشهر و شاهینشهر و توسعه دورههای مرتبط در دستور کار قرار دارد.
چالش ها و راهکارهای رفع آن
روشن، در پاسخ به این سؤال که مهمترین چالشهای پیشِرو برای تأمین نیروی انسانی صنعت سبز کدامند؟، توصیح داد: چالشها رامیتوان درچندمحور خلاصه کرد: نخست، محدودیت در تجهیزات بهروز و زیرساختهای آموزشی به دلیل سرعت بالای تغییر فناوری و کمبود بودجه. دوم، کمبود مربیان متخصص با دانش و تجربه عملی روز. سوم، ناهماهنگی بین نیازهای پویای صنعت و سرفصلهای آموزشی و عدم تعامل مستمر با بخش صنعت و چهارم، چالشهای فرهنگی و انگیزشی در بین جوانان و برخی ساختارهای آموزشی.
وی به راهکارهای رفع این چالشها نیز اشاره کرد وگفت: رفع این چالشها مستلزم هماهنگی و حمایت همهجانبه نهادهای مختلف است. از استانداری اصفهان برای تسهیل جذب اعتبارات و هماهنگی بین دستگاهی، از وزارت نیرو برای مشارکت در طراحی دورهها و پشتیبانی از اشتغال فارغالتحصیلان، و از سازمان انرژیهای تجدیدپذیر (سانا) برای توسعه استانداردهای آموزشی و اجرای پروژههای مشترک نیازمند حمایت هستیم. همچنین ترویج فرهنگ مهارتآموزی سبز و تسهیل فرایندهای اداری از ضروریات است.
آینده روشن آموزش های سبز در استان اصفهان
مدیرکل آموزش فنی و حرفهای استان اصفهان در پایان، چشمانداز دورههای مهارتی انرژیهای پاک در این استان را مثبت ارزیابی و بر ضرورت توسعه آنها تأکید کرد وب یان داشت: آینده را بسیار روشن و تأثیرگذار میبینم. چشمانداز ما شامل رشد سریع و هدفمند دورهها، تعامل عمیقتر با صنعت و نهادهای دولتی، تربیت نیروی انسانی متخصص و نوآور، و تبدیلشدن اصفهان به قطب آموزش مهارتهای سبز در کشور است. ما به دنبال بهرهگیری از فناوریهای نوین آموزشی و گسترش آموزشهای آنلاین هستیم. با توسعه تخصصی، همکاری مؤثر و ارتقای کیفیت، اصفهان میتواند جایگاهی رفیع در مسیر توسعه پایدار صنعتی و محیطزیستی کشور بیابد.
این مصاحبه نشان میدهد که گذار به سمت انرژی پاک، بیش از هر چیز یک تحول مهارتی است. نقش آموزش به عنوان پلی بین سیاستهای کلان و اجرای عملیاتی در صنعت، نقشی حیاتی و پیشنیاز موفقیت این تحول است. اگرچه اکنون چالشهایی وجود دارد، اما برنامهریزی دقیق، نیازسنجی مبتنی بر واقعیت و چشم انداز تبدیل اصفهان به قطب مهارتهای سبز، الگویی امیدبخش برای سایر استانهای کشور ترسیم میکند. موفقیت این مسیر مستلزم عزم جدی و همکاری همهجانبه نهادهای صنعتی، دولتی و آموزشی است.
