سه بازار راهبردی در آستانه تحول؛ بورس به سمت بنیادی ها رفت، نفت ریسکها را تخلیه کرد، ارز در انتظار گام بعدی بانک مرکزی
امضای تفاهمنامه ۲۷ خرداد میان ایران و آمریکا، معادلات سه بازار کلیدی بورس، نفت و ارز را دگرگون کرده است. دادههای معاملاتی نشان از تغییر رویکرد بورس از هیجان به تحلیل دارد؛ نفت نیز با فروکش کردن تنشهای ژئوپلیتیکی، خود را به کانال ۷۵ دلار رسانده و بازار ارز نیز با چشم اندازی محتاطانه، منتظر تدابیر جدید بانک مرکزی است.
به گزارش «سرمایه ایرانی» و به نقل از پایگاه خبری سپاهان خبر، آخرین روز معاملاتی هفته (چهارشنبه ۲۷ خرداد) نشان داد که موج ورود نقدینگی به بورس تا حد زیادی فروکش کرده و جریان ورودی پول به ۶۲ میلیارد تومان محدود شده است. با وجود این کاهش، آمار چشمگیر ورود ۷۷ هزار میلیارد تومان از ابتدای سال، همچنان حکایت از جذابیت بازار سهام برای سرمایهگذاران دارد.
بااینحال، نشانهای مهم در معاملات اخیر خودنمایی میکند؛ در حالی که شاخص کل با رشد ۵۰ هزار واحدی همراه شد، شاخص هموزن مسیر نزولی در پیش گرفت. این شکاف میان دو شاخص، بیانگر تمایل سرمایهها به سمت سهام بزرگ و بنیادی، به ویژه در گروه کالایی و پتروشیمی است. در مقابل، سهام کوچکتر با فشار فروش مواجه شدهاند. هرچند ارزش معاملات خرد در سطح ۳۶ هزار میلیارد تومان تثبیت شده که نشان از باقیماندن نقدینگی قابلتوجه در این بخش دارد.
به نظر میرسد بورس تهران از فاز احساسی عبور کرده و اکنون بیش از هر زمان دیگری تحت تأثیر عواملی چون بنیادهای شرکتی، وزن نمادهای بزرگ و تحولات مرتبط با مذاکرات قرار دارد.
بازار نفت؛ زوال تدریجی ریسکهای ژئوپلیتیک
امضای تفاهمنامه و گشایش مسیرهای جدید برای ترانزیت انرژی، یکی از مهمترین تحولات بازار نفت در سالهای اخیر به شمار میرود. ریسکهای ناشی از درگیریهای منطقهای که زمانی قیمت نفت برنت را به سقف ۱۲۰ دلار رسانده بود، تقریباً به طور کامل از بین رفته و اکنون بهای هر بشکه در محدوده ۷۴ تا ۸۰ دلار در نوسان است. با اجرایی شدن کامل توافق، نفتکشهای سرگردان در خلیجفارس بزودی به چرخه صادرات بازخواهند گشت و عرضه جهانی به تدریج به روال عادی بازمیگردد.
برآورد موسسات بینالمللی حاکی از آن است که قیمت نفت در ماههای آینده روندی کاهشی خواهد داشت. به عنوان مثال، سیتیبانک متوسط قیمت برنت را در سهماهه سوم سال ۲۰۲۶ حدود ۷۵ دلار و در سهماهه چهارم ۷۰ دلار پیشبینی کرده است. آژانس بینالمللی انرژی نیز نسبت به مازاد عرضه در سالهای آتی هشدار داده و گلدمن ساکس پیشبینی خود برای قیمت نفت در سال ۲۰۲۷ را به ۸۰ دلار تعدیل کرده است.
چشمانداز ۶۰ روزه بازار سهام؛ سه مسیر محتمل
با توجه به بازه ۶۰ روزه مذاکرات، سه سناریو برای بورس تهران قابل تصور است که هرکدام تأثیر متفاوتی بر روند بازار خواهند داشت:
-
سناریوی نخست (تمدید مذاکرات) که محتملترین گزینه به شمار میرود: با توجه به پیچیدگی مسائل، بازار حرکت صعودی آرامی را تجربه خواهد کرد و گروههای بزرگ مانند بانکی، خودرویی و حملونقل به دلیل کاهش ریسکهای سیستماتیک، پیشرو خواهند بود. در ادامه، این فضای مثبت به سایر سهام نیز سرایت خواهد کرد.
-
سناریوی دوم (دستیابی به توافق اجرایی) با احتمال متوسط: لغو کامل تحریمها و آزادسازی منابع ارزی، جهشی قابلتوجه در تمامی بازارها ایجاد کرده و خوشبینی را به اوج خود میرساند.
-
سناریوی سوم (شکست مذاکرات) با احتمال پایین: در این حالت، فشار فروش شدت گرفته و سرمایهها به سمت پناهگاههای امن مانند طلا و ارز سرازیر خواهند شد.
تفاهمنامه؛ فرصتی بزرگ با نیاز به مدیریت دقیق
بیتردید، تفاهم ۲۷ خرداد یکی از نقاط عطف اقتصاد ایران در سالهای اخیر محسوب میشود، اما نباید از ریسکهای آن غافل شد. این توافق از یک سو زمینهساز گشایشهای ارزی، کاهش هزینههای مبادلاتی و بازگشت اعتماد به بازارهای مالی است و از سوی دیگر، در صورت بیتوجهی، میتواند به نوسانات جدید و انتظارات تورمی دامن بزند. بنابراین، گذار هوشمندانه از این دوره نیازمند اقداماتی است که در ادامه به آنها اشاره میشود.
۴ راهبرد کلیدی برای مدیریت هوشمندانه دوره گذار
۱.تخصیص نقدینگی به بخش تولید: با شفافسازی اطلاعات و ارائه مشوقهای مالیاتی، سرمایهها از سمت فعالیتهای سفتهبازانه به سمت تولید هدایت شوند.
۲. بازنگری در ساختار بودجه: با توجه به پیشبینیهای بینالمللی از کاهش قیمت نفت، باید تمهیداتی برای جبران کسری احتمالی بودجه اندیشیده شود.
۳. مدیریت انتظارات تورمی: بانک مرکزی با بهرهگیری از منابع ارزی جدید، کنترل بازار ارز را در دست گیرد تا از جهش قیمت کالاهای اساسی جلوگیری شود.
۴. نظارت و گزارشدهی مستمر: تهیه گزارشهای هفتگی از تحولات بازارهای نفت و ارز، امکان واکنش سریع به تغییرات را فراهم میکند.
آینده؛ پایان یک دوره یا شروع یک عصر جدید؟
تفاهم ۲۷ خرداد فراتر از یک رویداد خبری زودگذر است و میتواند سرآغاز باز تعریف مناسبات اقتصادی ایران در منطقه و جهان باشد. آنچه امروز بیش از هر چیز ضروری به نظر میرسد، نگاهی غیر احساسی مبتنی بر داده و آگاهانه به ریسک است. مسیر ۶۰ روزه پیشرو، بیش از آنکه آزمونی در عرصه دیپلماسی باشد، نشاندهنده میزان بلوغ اقتصادی ایران در مواجهه با تحولات بزرگ است.
